رای وحدت رویه شهادت دروغ
در ارتباط با این موضوع رای وحدت رویه شماره ۳۷۰۰ پایهگذار این رویه در سیستم قضایی بود. و نشان داد که دیوان عالی کشور به روح قانون توجه دارد، نه صرفاً به ظاهر الفاظ
همچنین رای وحدت رویه شماره ۸۳۵ در واقع باز تکرار و تأکید بر همان مبناست، اما با توجه به استمرار اختلافات، نقش تثبیتکننده دارد.
بنابراین، هر دو رای وحدت رویه یک پیام مشترک دارند: شهادت دروغ در هر مرحله از فرایند قضایی، چه در دادگاه و چه در دادسرا، جرم است و مشمول مجازات ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی هست.
مطالب مرتبط: رأی وحدت رویه
رای وحدت رویه شماره ۸۳۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
این رای مقرر نمود که شهادت دروغ در مرحله تحقیقات مقدماتی نزد دادسرا نیز مشمول ماده ۶۵۰ قانون مجازات بخش(تعزیرات) است و برای آن مجازات تعیین میگردد.
جزئیات رای وحدت رویه شماره ۸۳۵
موضوع: اختلافنظر دادگاهها درباره اینکه آیا شهادت کذب در مرحله تحقیقات مقدماتی (دادسرا) مشمول ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی است یا خیر؟
ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): برای شهادت دروغ، مجازات حبس از سه ماه و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی پیشبینی نموده است.
اختلافنظر: برخی دادگاهها شهادت دروغ در دادسرا را مشمول ماده ۶۵۰ نمیدانستند، به این دلیل که در متن ماده به کلمه «دادگاه» اشارهشده است.
نظر هیأت عمومی دیوان عالی کشور: با توجه به هدف قانونگذار و لزوم جلوگیری از شهادت کذب در هر مرحله، شهادت دروغ در دادسرا نیز مشمول ماده ۶۵۰ است.
نتیجه و آثار رأی
یکسانسازی آراء: از این پس همه دادگاهها موظفاند شهادت دروغ در دادسرا را نیز تحت شمول ماده ۶۵۰ قرار دهند.
مجازات مرتکب: مجرم شهادت کذب در تحقیقات مقدماتی نزد دادسرا میتواند به حبس تا دو سال یا جزای نقدی محکوم گردد.
اهمیت رای وحدت رویه: این رای سبب شد که خلأ قانونی و اختلافنظر در محاکم برطرف شود و رویه واحدی در سراسر کشور ایجاد شود.
رأی وحدت رویه شماره ۳۷۰۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
این رای قدیمیتر هست و همچنین مربوط به شهادت دروغ، و مقرر میداد که شهادت کذب نزد مقامات قضایی، اعم از دادگاه یا دادسرا، مشمول ماده ۶۵۰ قانون مجازات (تعزیرات) بوده و برای آن مجازات مشخصشده.
آثار و اهمیت رای شماره ۳۷۰۰
یکسانسازی آراء: از این پس هیچ دادگاهی نمیتواند شهادت دروغ در دادسرا را خارج از شمول ماده ۶۵۰ بداند.
مجازات: مرتکب شهادت کذب در تحقیقات مقدماتی نزد دادسرا میتواند به حبس تا دو سال یا جزای نقدی محکوم شود.
اهمیت تاریخی: این رأی در سال ۱۳۷۲ صادر شد و از نخستین آرای وحدت رویه در زمینه شهادت دروغ محسوب میگردد.
جمعبندی
این رای وحدت رویه تأکید دارد که شهادت دروغ در هر مرحله از فرایند قضایی، چه در دادگاه و چه در دادسرا، جرم تلقی میشود. و مشمول مجازات مقرر در ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی است. بنابراین دیگر تفاوتی میان شهادت دروغ در دادگاه یا دادسرا وجود ندارد و هر دو به یکشکل قابل مجازات دارد
این رأی بهعنوان یک مبنای مهم در رویه قضایی ایران شناخته میشود و بعدها در آرای جدیدتر (مانند رأی وحدت رویه ۸۳۵ در سال ۱۴۰۲) نیز مورد تأیید و تکمیل قرار گرفت است.
تحلیل تطبیقی دو رأی وحدت رویه درباره شهادت دروغ
دو رای مهم دیوان عالی کشور در این زمینه صادرشده است:
رای وحدت رویه شماره ۳۷۰۰
رای وحدت رویه شماره ۸۳۵
هر دو رأی به موضوع شمول ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بر شهادت کذب اشاره دارد، اما در بسترهای زمانی و حقوقی متفاوت:
مورخ ۱۳۷۲ رای وحدت رویه ۳۷۰۰
زمینه: در اوایل دهه ۷۰، برخی دادگاهها شهادت دروغ در دادسرا را مشمول ماده ۶۵۰ نمیدانستند، زیرا متن ماده فقط به «دادگاه» اشاره داشته است.
نظر دیوان عالی: با توجه به فلسفه قانون و لزوم جلوگیری از شهادت کذب، دیوان عالی کشور اعلام نمود که شهادت دروغ نزد مقامات قضایی، اعم از دادگاه یا دادسرا، مشمول ماده ۶۵۰ است.
اهمیت: این رأی نخستین گام در یکسانسازی رویه قضایی در زمینه شهادت دروغ بود و مانع از تبرئه افراد به دلیل خلأ لفظی در قانون شده است.
رای وحدت رویه ۸۳۵ مورخ ۱۴۰۲
زمینه: پس از گذشت سه دهه، همچنان در برخی محاکم اختلافنظر وجود داشت که آیا شهادت دروغ در مرحله تحقیقات مقدماتی (دادسرا) مشمول ماده ۶۵۰ است یا خیر؟
نظر دیوان عالی: هیأت عمومی مجدداً تأکید کرد که شهادت دروغ در دادسرا نیز جرم محسوب میشود و مشمول ماده ۶۵۰ میگردد.
اهمیت: این رأی درواقع تأیید و تثبیت رأی ۳۷۰۰ بود، اما در شرایط جدید و با صراحت بیشتر، تا هرگونه تردید در محاکم برطرف گردد.
ما در مجموعه حقوقی دادگستر، این امکان را در اختیار شما عزیزان قرار دادهایم که هر ساعت از شبانهروز در تمامی زمینههای آرای وحدت رویه نیازمند مشورت با وکیل تخصصی در این زمینه باشید در خدمت باشیم.
برای برقراری ارتباط با وکیل پایهیک دادگستری یا مشاوره حقوقی تلفنی بهصورت ۲۴ ساعته از تلفن ثابت سراسر کشور بدون صفر یا کد با شماره ۹۰۹۹۰۷۱۳۶۹ تماس برقرار نماید.
