تفاوت های چک کیفری و حقوقی

طبق قانون چکی کیفری محسوب می شود که به روز، بدون وعده و به صورت نقد صادر شده باشد. به دلیل اینکه چک پول نقد محسوب می شود و وسیله پرداخت است. بنابراین به طور مثال اگر امروز چکی برای تاریخ فردا یا هفته، ماه و سال آینده صادر شود. صادر کننده مرتکب جرمی نشده و مجازات کیفری ندارد، به دلیل اینکه چک حقوقی محسوب می شود.

اکثر چک های که صادر می شود چک های وعده دار و حقوقی هستند. اما به دلیل اینکه صادر کننده به عنوان متهم نمی تواند موضوع حقوقی و وعده دار بودن چک را در دادسرا به اثبات برساند مجازات می شود.

برای اطلاعات بیشتر در زمینه چک و اقسام آن همچنین سفته میتوانید با یک مشاور حقوقی تلفنی و یا وکیل پایه یک دادگستری متخصص در امور حقوقی مشورت نماید. با انتخاب یک وکیل کیفری می توان مشکلات قانونی خود را سریعتر حل نماید. 

این مقاله توسط سمیه امینی، وکیل پایه‌یک در تهران با شماره پروانه وکالت ۵۲۸۵۰ نگارش شده است.

اگر چکی بابت تضمین صادر شود و موضوع تضمین در چک قید شود و یا اینکه این موضوع در متن چک قید نشود. و صادر کننده از طرق دیگری مثل شهادت شهود یا قرارداد بتواند این موضوع را به اثبات برساند چک از جنبه کیفری بودن خارج است.

برای مثال: شخصی که ملک مسکونی یا تجاری را اجاره کرده و مالک از مستاجر بخواهد در پایان مدت اجاره ملک را سالم تخلیه کند. و برای تضمین این کار چک تضمینی بگیرد. این نوع چک ها به دلیل اینکه منشا صدور آنها بدهی صادر کننده نبوده است قابل تعقیب کیفری و مجازات نیستند.

_ اگر چکی بدون تاریخ یا مبلغ و نام و فقط با امضا ارایه شود چک سفید امضا محسوب می شود و جنبه کیفری و مجازات ندارد. که البته نیاز به اثبات این قضیه در مراجع قضایی هست.

_ چنانچه  صادر کننده چک، وصول چک را منوط به تحقق شرطی کند. چه این شرط در چک نوشته شده باشد چه از طریق دیگر مثل شهادت شهود و مبایعه نامه به اثبات برسد.

_ اگر ثابت شود چک بابت معاملات بهره ای یا نامشروع صادر شود.

_ اگر دارنده چک ظرف شش ماه از تاریخ صدور به بانک مراجعه نکند و یا به مدت شش ماه از تاریخ برگشت چک شکایت کیفری نکند.

چک حقوقی

اگر فرد به بانک مراجعه کند و با نبودن وجه کافی، دستور عدم پرداخت، تنظیم چک نادرست و صدور چک از حساب مسدود مواجه شود. می توانند چک را برگشت بزنن دارنده چک برگشتی باید به عنوان خواهان به دادگاه عمومی محل انجام معامله یا اقامتگاه صادر کننده چک دادخواست تقدیم کند.

دارنده چک باید دو نسخه فتوکپی چک بلامحل، دو نسخه فتوکپی گواهی عدم پرداخت چک بلامحل که توسط بانک تکمیل شده. و الصاق تمبر قانونی و تکمیل مراحل اولیه در دفاتر خدمات قضایی ثبت نمایید.

چگونگی مراجعه به اداره ثبت برای وصول چک

طبق ماده ۲ قانون صدور چک: چک در حکم سند لازم الاجراست. بنابر این برای چک صدور اجراییه پیش بینی شده است و این روش دیگری برای رسیدن به حق و حقوق دارنده چک از طریق مراجعه به اجرای ثبت پیش بینی شده است.

دارنده چک پس از گرفتن گواهی عدم پرداخت از بانک و گرفتن گواهی مطابقت امضا که از بانک صادر شده به اجرای ثبت مراجعه و صدور اجراییه را تقاضا می کند. که باید قبل از اجرا مبلغ حق الاجرا در صندوق سپرده شود و همچنین اموال صادر کننده چک به غیر از مستثنیات دین. (طبق ماده  ۲۴ قانون محکومیت های مالی یک منزل مسکونی و اسباب کار) را معرفی نماید.

تفاوت چک کیفری و حقوقی در چیست

چک از مهم‌ترین اسناد تجاری در معاملات روزمره است. چنانچه صادرکننده در موعد مقرر وجه آن را پرداخت نکند، دارنده چک با این سؤال روبه‌رو می‌شود که برای وصول طلب خود باید چه اقدامی انجام دهد. شناخت تفاوت چک کیفری و حقوقی به افراد کمک می‌کند تا با توجه به شرایط چک، مهلت‌های قانونی و هدف از اقدام، مسیر درستی برای پیگیری انتخاب نماید. در چنین شرایطی، مشاوره حقوقی چک می‌تواند از بروز اشتباه در انتخاب روش شکایت جلوگیری نماید.

مهم‌ترین تفاوت چک کیفری و حقوقی به مجازات صادرکننده مربوط می‌شود. در شکایت کیفری، دارنده چک در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند شکایت کیفری صادرکننده را ثبت نماید. در مقابل، دعوای حقوقی با هدف مطالبه وجه چک، خسارت تأخیر تأدیه و دیگر هزینه‌های قانونی طرح می‌شود.

باید توجه داشت که تمامی چکهای برگشتی قابلیت پیگیری کیفری ندارد. برای مثال، چک سفیدامضا، چک تضمینی و چک مشروط، در صورت احراز شرایط مقرر در قانون، وصف کیفری نداشته باشند. همچنین اگر دارنده چک در مهلت‌های قانونی شش ماهه اقدام ننماید، امکان شکایت کیفری را از دست خواهد داد. اما همچنان میتوان وجه چک را از طریق حقوقی مطالبه نمود. بنابراین، صرف برگشت خوردن چک به معنای مجازات کیفری صادرکننده نیست و باید شرایط صدور و استفاده از چک بررسی گردد.

مهلت شکایت کیفری چک برگشتی 

یکی از موضوعات مهم در شکایت کیفری از چک برگشتی، رعایت مهلت‌های قانونی است. بر اساس قانون صدور چک، دارنده برای حفظ امکان تعقیب کیفری باید اصولاً ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک، آن را به بانک ارائه نموده و گواهی عدم پرداخت بگیرد. همچنین باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، شکایت کیفری خود را مطرح نماید.

چنانچه این دو مهلت‌ شش ماه رعایت نشود، امکان تعقیب کیفری بر اساس مقررات مربوط از بین می‌رود. اما این موضوع به معنای از بین رفتن حق مطالبه وجه چک به صورت حقوقی نیست. مبدأ محاسبه مهلت‌ها، تاریخ‌های قانونی مربوط به ارائه چک و صدور گواهی عدم پرداخت است. به همین دلیل، بررسی تاریخ چک، تاریخ مراجعه به بانک و تاریخ دریافت گواهی عدم پرداخت پیش از ثبت شکایت کیفری از اهمیت زیادی برخوردار است. 

چه زمانی چک حقوقی باعث زندانی صادرکننده می‌شود 

در دعوای حقوقی، هدف اصلی دریافت وجه چک از صادرکننده یا سایر اشخاص مسئول، بر اساس قواعد قانونی و صرف عدم پرداخت در این روند، مجازات کیفری به دنبال ندارد. چنانچه دارنده چک از روش قانونی برای وصول طلب خود اقدام نماید و شرایط اجرای حکم یا مقررات مربوط به محکومیت‌های مالی فراهم باشد، ممکن است اقدامات قانونی دیگری برای وصول وجه انجام شود. این اقدامات با مجازات کیفری ناشی از صدور چک بلامحل تفاوت دارند.

در شکایت کیفری نیز صدور حکم مجازات به معنای وصول وجه چک نیست. بنابراین، دارنده باید برای مطالبه طلب خود نیز اقدامات قانونی ضروری را انجام دهد. انتخاب روش مناسب به مبلغ چک، وضعیت صادرکننده، نوع چک و مدارک موجود بستگی دارد.

برای وصول وجه چک، شکایت کیفری بهتر است یا حقوقی؟

پاسخ این سؤال برای تمامی پرونده‌ها چک یکسان نیست. چنانچه شرایط لازم برای تعقیب کیفری را داشته باشد و مهلت‌های قانونی رعایت شده باشد. امکان طرح شکایت کیفری وجود داشته، بهتر است اقدام کیفری انجام شود. در مقابل، اگر چک فاقد شرایط کیفری باشد یا مهلت شکایت سپری شده باشد، دارنده بهتره روش‌های حقوقی یا اجرایی قابل استفاده را بررسی نماید.

برای انتخاب بهترین روش پیگیری چک برگشتی، بررسی متن چک، گواهی عدم پرداخت، تاریخ‌ها و وضعیت حقوقی صادرکننده ضروری است. دریافت مشاوره حقوقی تلفنی از وکیل آنلاین با دعاوی چک می‌تواند به شناسایی مسیر صحیح، تنظیم دادخواست قانونی و پیگیری مؤثرتر مطالبه وجه کمک نماید.

موسسه حقوقی دادگستر این امکان را در اختیار شما قرار داده که هر ساعت از شبانه روز در زمینه چک حقوقی و کیفری نیاز به مشاوره به صورت تلفنی یا حضوری با وکیل پایه یک یا مشاوره حقوقی داشته باشید در خدمت گذاری به شما عزیزان آماده باشد.

برای برقراری ارتباط با وکیل پایه یک دادگستری یا مشاوره حقوقی تلفنی به صورت 24 ساعته در هر ساعت از شبانه روز از تلفن ثابت سراسر کشور بدون هیچ پیش شماره یا کدی با شماره: 9099071369 تماس بگیرید.